در میانه دغدغه کمبود گاز و احتمال قطع آن در سرمای زمستانی و در حالی که هنوز چند ماه از خاموشیهای تابستانی و خسارتهایی که به زندگی مردم و کسبوکارها وارد شد نگذشته، پیامکهای قطع برق جنجال به پا کرده است. در روزهای گرم تابستان که قطعی برق مردم را کلافه کرده بود، مسئولان وعده میدادند که با تغییر فصل و خنک شدن هوا از این بحران عبور کنیم، اما حالا در آستانه آذرماه، پیامکهای شرکت توزیع برق تهران بزرگ دوباره از راه رسیدهاند و به مشترکان برخی مناطق پایتخت اعلام شده که در روز ۳۰ آبان با قطعی دوساعته برق مواجه خواهند شد.
شرکت توزیع برق تهران بزرگ در پیامکهای ارسالی با عنوان «مدیریت انرژی» از مشترکان خواسته برای اطلاع از زمان قطع برق به سامانه «برق من» مراجعه کنند. محدوده امور برق فارابی و محله خزانه از جمله مناطقی هستند که گزارشهایی درباره دریافت این پیامکها منتشر شده است.
اما بخش مهمتر اظهارات سخنگوی صنعت برق، جایی است که از احتمال اجرای خاموشیهای برنامهریزیشده در هفتههای آینده خبر میدهد؛ خاموشیهایی که هنوز جدول مشخصی برای آنها آماده نشده و قرار است در صورت نهایی شدن، پیش از اجرا به مردم اطلاعرسانی شود.
به بیان ساده، فعلاً قطع برق به بهانه تعمیرات است، اما احتمال دارد بهزودی نوبت خاموشیهای ناشی از کمبود انرژی هم برسد. ظاهراً مردم باید خودشان را برای هر دو سناریو آماده کنند؛ هم تعمیرات شبکه و هم ناترازی انرژی!
تعمیرات شبکه یا بحران انرژی؛ چرا مردم باید نگران باشند؟
طبیعی است که شبکه برق به تعمیر و نگهداری نیاز داشته باشد و هیچکس انتظار ندارد این عملیات بدون قطعیهای مقطعی انجام شود. مسئله، اما زمانبندی و شرایطی است که این اتفاق در آن رخ میدهد. وقتی جامعه هنوز تجربه خاموشیهای گسترده تابستان را پشت سر نگذاشته و مسئولان هم از احتمال محدودیت دوباره برق حرف میزنند، ارسال پیامک قطع برق نمیتواند صرفاً یک اطلاعرسانی فنی و معمولی تلقی شود.
مردم حق دارند بدانند وضعیت واقعی شبکه برق چیست، چه میزان کمبود انرژی وجود دارد و آیا برنامه مشخصی برای جلوگیری از تکرار خاموشیهای تابستانی در نظر گرفته شده است یا خیر.
نکته قابل تأمل اینجاست که مسئولان به جای ارائه یک برنامه روشن برای عبور از زمستان، فعلاً به توضیح درباره پیامکها و وعده اطلاعرسانی در صورت نهایی شدن جدول خاموشیها بسنده میکنند. گویی مسئله اصلی این است که مردم چند ساعت زودتر از قطع برق باخبر شوند، نه اینکه اساساً چرا کشور دوباره به نقطهای رسیده که باید درباره قطع برق برنامهریزی کند.
ذخایر سوخت نیروگاهها هم پیش از زمستان مصرف شد!
ماجرا البته فقط به تعمیرات شبکه محدود نمیشود. توضیحات سخنگوی صنعت برق درباره وضعیت سوخت نیروگاهها، تصویر نگرانکنندهتری از وضعیت انرژی کشور ارائه میدهد.
ذبیحزاده گفته است حدود ۷۰ درصد برق کشور از طریق نیروگاههای حرارتی و با استفاده از گاز تولید میشود. به گفته او، حملات اواخر اسفند ۱۴۰۴ بخشی از ظرفیت تولید گاز کشور را کاهش داده و با سرد شدن هوا، هفته گذشته گاز کافی به نیروگاهها نرسیده است. در نتیجه نیروگاهها ناچار شدهاند از سوخت مایع استفاده کنند و بخش قابل توجهی از ذخایری که برای روزهای سرد سال در نظر گرفته شده بود، پیش از رسیدن زمستان مصرف شده است.
پیش از این نیز مصطفی رجبیمشهدی، معاون برق و انرژی وزیر نیرو، از دشوارتر بودن تأمین سوخت نیروگاهها در زمستان امسال خبر داده و گفته بود روزانه ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت گاز کشور به دلیل جنگ از دست رفته است.
این توضیحات نشان میدهد نگرانی درباره تأمین برق در ماههای آینده چندان دور از ذهن نیست. وقتی بخش عمده تولید برق به گاز وابسته است و با افزایش مصرف خانگی، سهم نیروگاهها از این سوخت کاهش پیدا میکند، نتیجه چیزی جز فشار بیشتر بر شبکه برق نخواهد بود.
سهم مردم از بحران انرژی؛ صرفهجویی و تحمل خاموشی!
در چنین شرایطی، توصیه همیشگی مسئولان به مردم نیز دوباره تکرار شده است: صرفهجویی کنید. سخنگوی صنعت برق از شهروندان خواسته مصارف غیرضروری برق و گاز را کنار بگذارند تا در صورت کمبود سوخت، محدودیت کمتری به مشترکان تحمیل شود.این توصیه در ظاهر منطقی است؛ هیچکس منکر ضرورت اصلاح الگوی مصرف نیست. اما مشکل از جایی شروع میشود که صرفهجویی مردم به تنها نسخه در دسترس برای عبور از بحران تبدیل میشود و خبری از پاسخ روشن درباره مسئولیت سیاستگذاران، وضعیت سرمایهگذاری در صنعت برق، فرسودگی شبکه، توسعه ظرفیت تولید و برنامه تأمین پایدار سوخت نیست.
مردم در تابستان با خاموشی و اختلال در زندگی روزمره مواجه شدند و حالا در آستانه زمستان باید نگران تأمین همزمان برق و گاز باشند. کسبوکارهایی که با هر ساعت قطعی برق متحمل خسارت میشوند، خانوارهایی که برای تأمین هزینههای زندگی با مشکلات جدی دستوپنجه نرم میکنند و دانشآموزانی که به امکانات اولیه در خانه و مدرسه نیاز دارند، قرار است تا چه زمانی هزینه ناترازی انرژی را با زندگی روزمره خود پرداخت کنند؟
وقتی رئیس دولت از خوابیدن با کاپشن در خانه برای صرفهجویی میگوید و مقامهای دیگر هم عبور از بحران را به کاهش مصرف مردم گره میزنند، سؤال اساسی همچنان بیپاسخ میماند: پس مسئولیت مدیریت منابع عظیم انرژی کشور و جلوگیری از تکرار این وضعیت بر عهده چه کسی است؟