برنامه نویسان آی بی ام در مرکز فضایی ناسا
این تصویر سه نفر از برنامه نویسان شرکت آی بی ام در مرکز فضایی سرنشین دار ناسا در هیوستون، تگزاس را نشان می دهد. سوزان رایت در سمت چپ، میچ سکندو در قسمت عقب و دیوید پروکتور در سمت راست تصویر دیده می شوند. آن ها در کنار مجموعه ای از معادلات ریاضی قرار گرفته اند که برای انجام محاسبات کامپیوتری ناسا مورد استفاده قرار می گرفتند.
در پس زمینه عکس نیز ماکتی از ماه نشین ماموریت آپولو دیده می شود؛ فضاپیمایی که قرار بود دو فضانورد را از مدار ماه به سطح آن منتقل کند. معادلات نوشته شده روی سطح سفیدرنگ مقابل این افراد، بخشی از محاسبات پیچیده ای را نشان می دهند که برای هدایت و پشتیبانی زمینی ماموریت آپولو 11 به کار گرفته می شدند.
کامپیوترهایی که مسیر سفر به ماه را محاسبه می کردند
در دهه 1960، کامپیوترها هنوز با فناوری امروزی فاصله زیادی داشتند. خبری از لپ تاپ های کوچک، پردازنده های چند هسته ای یا قدرت محاسباتی گوشی های هوشمند نبود. با این وجود، ناسا برای اجرای ماموریت های فضایی پیچیده خود به سامانه هایی نیاز داشت که بتوانند حجم زیادی از اطلاعات را در زمان واقعی پردازش کنند.

چرا این معادلات اهمیت داشتند؟
سفر به ماه تنها به پرتاب یک موشک قدرتمند محدود نمی شد. فضاپیما باید مسیر دقیقی را طی می کرد، وارد مدار ماه می شد، ماه نشین را از فضاپیمای اصلی جدا می کرد و پس از فرود و انجام ماموریت، دوباره فضانوردان را به مدار ماه بازمی گرداند.
هر یک از این مراحل به محاسبات دقیق درباره سرعت، شتاب، موقعیت، نیروی گرانش و مسیر حرکت نیاز داشت. کوچک ترین خطا در محاسبات می توانست پیامدهای جدی برای ماموریت داشته باشد.
برنامه نویسان و مهندسان آی بی ام نرم افزارهایی را توسعه داده بودند که این محاسبات را با سرعت بالا انجام می دادند. داده های راداری و اطلاعات مخابراتی دریافتی از شبکه ایستگاه های زمینی نیز به این سامانه ها منتقل می شد تا مرکز کنترل بتواند وضعیت فضاپیما را به طور مداوم بررسی کند.
البته باید توجه داشت که این کامپیوترهای زمینی با کامپیوتر هدایت داخلی فضاپیمای آپولو تفاوت داشتند. کامپیوتر هدایت آپولو وظایف ناوبری و هدایت را در داخل فضاپیما و ماه نشین انجام می داد، در حالی که سامانه های آی بی ام در هیوستون پشتیبانی محاسباتی و اطلاعاتی مرکز کنترل روی زمین را بر عهده داشتند.

تلاش 4 هزار کارمند آی بی ام برای تحقق یک رویای بزرگ
مشارکت آی بی ام در برنامه آپولو به چند کامپیوتر و گروهی از برنامه نویسان محدود نمی شد. حدود 4 هزار نفر از کارکنان این شرکت در بخش های مختلف پروژه مشارکت داشتند؛ از طراحی سخت افزار و توسعه نرم افزار گرفته تا پردازش داده ها، آزمایش سامانه ها و پشتیبانی از عملیات پرتاب.
بخشی از این نیروها در مرکز فضایی هیوستون فعالیت می کردند و گروهی دیگر در مرکز فضایی کندی در فلوریدا، جایی که موشک عظیم ساترن 5 برای سفر به ماه آماده می شد، حضور داشتند. همچنین تیم هایی در مرکز پروازهای فضایی گادرد وظیفه پشتیبانی از شبکه جهانی ایستگاه های ردیابی و ارتباطی را بر عهده گرفته بودند.
اهمیت این همکاری به اندازه ای بود که یوجین کرانز، یکی از مدیران پرواز ماموریت آپولو 11، بعدها به نقش سیستم های آی بی ام در تصمیم گیری های حیاتی مرکز کنترل اشاره کرد و تاکید داشت که بدون کامپیوترها و سامانه های این شرکت، فرود انسان روی ماه امکان پذیر نمی شد.

از محاسبات زمینی تا نخستین قدم روی ماه
در 20 ژوئیه 1969، ماه نشین عقاب با موفقیت روی سطح ماه فرود آمد. نیل آرمسترانگ و باز آلدرین به نخستین انسان هایی تبدیل شدند که روی سطح قمر زمین قدم گذاشتند، در حالی که مایکل کالینز در مدار ماه و داخل فضاپیمای اصلی باقی مانده بود.
این موفقیت حاصل تلاش هزاران نفر در حوزه های مختلف بود؛ از فضانوردان و مهندسان هوافضا گرفته تا متخصصان مخابرات، دانشمندان و برنامه نویسانی که شاید نامشان کمتر شنیده شده باشد.
عکسی که در آن سه برنامه نویس آی بی ام در کنار انبوهی از معادلات ریاضی حضور دارند، یادآور همین بخش کمتر دیده شده تاریخ اکتشافات فضایی است؛ اینکه پیش از آنکه انسانی روی ماه قدم بگذارد، هزاران محاسبه روی زمین انجام شده بود تا این سفر دشوار به واقعیت تبدیل شود.



